از محاسبه تا فهم: چارچوبی تلفیقی برای پرورش تفکر، استدلال، حل مسئله و مدل‌سازی ریاضی
کد مقاله : 1076-7THMATHCONF (R1)
نویسندگان
ابراهیم نظری *1، علی ملخاصی2
1هیات علمی
2هیات علمی Farhangian University
چکیده مقاله
این مقاله استدلال می‌کند که آموزش معنادار ریاضی را نمی‌توان به اجرای الگوریتم و رسیدن به پاسخ عددی فروکاست؛ فهم ریاضی هنگامی پدید می‌آید که دانش‌آموز بتواند مسئله را بازنمایی کند، الگو و رابطه را تشخیص دهد، برای حدس خود دلیل بیاورد، راهبرد حل را انتخاب و بازبینی کند و نتیجه را در موقعیت آغازین تفسیر نماید. هدف نوشتار، بسط چارچوبی تلفیقی برای پیوند چهار تواناییِ تفکر ریاضی، استدلال و اثبات، حل مسئله و مدل‌سازی است. روش کار، تحلیل مفهومی و مقایسه شواهد موجود در چهار منبع آموزشیِ در دسترس است: اثر پولیا درباره فهم و حل مسئله، متن آموزشی بارتل درباره آموزش ریاضی دوره ابتدایی، کتاب مبانی آموزش ریاضیِ مانی رضائی و ترجمه پرویز شهریاری از داستان‌های ریاضیِ ایوان دیپمان. این مقاله پژوهش میدانی یا مرور نظام‌مند نیست؛ بنابراین ادعاهای آن به شواهد صفحات بررسی‌شده محدود می‌ماند.
چارچوب پیشنهادی، این چهار توانایی را نه چهار مرحله سخت و جداگانه، بلکه اجزای چرخه‌ای بازگشتی می‌داند: تجربه و صورت‌بندی، بازنمایی، طرح حدس و راهبرد، محاسبه و استدلال، تفسیر و وارسی، و در صورت نیاز بازنگری مدل. نمونه برنامه‌ریزی برای تهیه بسته میوه نشان می‌دهد چگونه از یک موقعیت روزمره می‌توان به محاسبه دقیق، توجیه رابطه، سنجش فرض‌ها و نقد کفایت مدل رسید. در پایان، اصولی برای طراحی تکلیف، گفت‌وگوی کلاسی، مدیریت خطا و ارزشیابی فرایندمحور پیشنهاد می‌شود. نتیجه محوری آن است که پاسخ درست شرط مهمی است، اما به‌تنهایی گواه فهم نیست؛ آموزش باید شواهدی از چرایی، چگونگی و دامنه اعتبار پاسخ نیز مطالبه کند.
کلیدواژه ها
آموزش ریاضی؛ فهم رابطه‌ای؛ تفکر ریاضی؛ استدلال و اثبات؛ حل مسئله؛ مدل‌سازی؛ بازنمایی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر