مروری بر تأثیر تحول‌آفرین ریاضیات بر جامعه‌شناسی
کد مقاله : 1037-7THMATHCONF (R1)
نویسندگان
جعفر باغنده *1، دلنیا بالیده2
1گروه آموزش ریاضی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889- 14665 تهران، ایران
2آموزش و پرورش استان کردستان
چکیده مقاله
این پژوهش با هدف تحلیل نقش دگرگون‌کننده ریاضیات در جامعه‌شناسی، به بررسی تاریخی-نظری تحولات این حوزه از دهه ۱۹۴۰ تاکنون می‌پردازد. مسئله اصلی تحقیق، نبود زبان رسمی برای بیان نظریه‌های جامعه‌شناختی و محدودیت روش‌های کیفی در تبیین پدیده‌های پیچیده و شبکه‌ای است. در این راستا، پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش تحلیل اسنادی و مقایسه نظری، آثار بنیان‌گذارانی همچون راشفسکی ، راپوپورت، کلمن ، وایت، برگر و نظریه‌پردازان معاصر در حوزه تحلیل شبکه و مدل‌سازی عامل‌مبنا را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ورود زبان ریاضی به جامعه‌شناسی چهار پیامد اساسی به همراه داشته است: (۱) صوری‌سازی نظریه‌ها و آشکارسازی پیش‌فرض‌های پنهان؛ (۲) فراهم‌سازی سازوکاری برای پیوند سطح خرد و کلان و توضیح پدیده ظهور؛ (۳) کشف ساختارهای پنهان روابط اجتماعی از طریق تحلیل شبکه‌ها؛ و (۴) توانمندسازی مطالعه سیستم‌های اجتماعی پیچیده و پویا به‌کمک شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای. با این حال، این رویکرد با چالش‌هایی همچون ساده‌انگاری نظری، سوگیری الگوریتمی، حرکت‌مندی مدل‌ها و فقدان نهادینه‌سازی در نظام دانشگاهی ایران مواجه است. بر اساس نتایج تحقیق، در عصر داده‌های کلان و تعاملات دیجیتال، رویکرد ریاضی-محاسباتی نه یک امکان جایگزین، بلکه ضرورتی برای حفظ کارآمدی و ظرفیت تبیینی علم جامعه‌شناسی است.
کلیدواژه ها
جامعه‌شناسی ریاضی، علوم اجتماعی محاسباتی، تحلیل شبکه‌های اجتماعی، مدل‌سازی اجتماعی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر